دریغ که سر این افعی را به سنگ نکوبیدیم

امروزبازار بودم. چه همهمه ای. آدمها طلا می خریدند. دلار قیمت می کردند. کیسه کیسه برنج می بردند انبار کنند. مورچه هایی بودند که آب به لانه شان بسته اند.
دو بسته نبات خریدم هر کدام 1600 تومان. اول تابستان که شراب آلو می انداختم، 1100 بود.

گفتم دُم ِنبات هم به دلار بسته است؟ فروشنده شانه بالا انداخت.

این عکس را خرداد 88 گرفتم. دوسالی رفته و لابد بزرگ شده. شاید هم بالغ. از آن بلوغها که لکه می بینی و زبانت بند می آید از اسرار زنانه . ازاینجا که نگاه می کنم، آدم بالغ را هم را نمی توان بابت انتخاب اشتباهش شماتت کرد چه رسد به این دختربچه که آن روز به نفرت زل زده بود به آدمهای این سوی میله. به باسوادهایی که بعدها کشته شدند، زندان رفتند و ترک وطن کردند. آنهایی که بی سوادی مردمان آن سوی میله را دلیل انتخابشان می خواندند. وه که چه میله های بلندی!

به دختر که فکر می کنم متاثر می شوم. دوسالی رفته و لابد مدرسه راهنمایی را تمام کرده .اما بی شک سالها مانده تا یاس امروزمن را درک کند. دلهره بی پایانم را بابت آینده. افسوسم را بابت گذشته.

رویای شیرین!

دیشب انقلاب شده بود. اکبر آمده بود جلوی در التماس می‌کرد ازش اعتراف بگیرم. خانه‌مان شصت متری سیمانی بود. رفتم با احترام آوردمش. نشاندمش توی دولاب. یعنی چپاندمش آن تو و یک لنگه در را انداختم. کف سیمانی بود، نشیمن اکبر یخ زده بود. یک کاغذ کاهی، یک قلم دادم دستش و گفتم بنویس.

عمامه‌اش چپه شد. نوک مداد را شکاند، آمدم بزنم توی سر کچلش که خاطرم افتاد به چرخه خشونت و دست نگاه داشتم. چاقو انداختم به پیچ مداد تراش و تیغه‌اش را بیرون کشیدم. رنگ از رخساره اکبر پرید، التماسم می‌کرد که یک ضیط صوت بیاورم تا اعترافاتش را ثبت کنم.
بی‌اعتنا به زجه اش مغز خودکارم را بیرون کشیدم و لوله را روی شعله آب کردم. تیغه را سر بزنگاه چسباندم. قلم تراش را دادم دستش و گفتم: بتراش!
مداد با قلم تراش شکیل‌تر نشود، نوکش تیزتر می‌شود.
دیدم بی‌شکنجه دلم خنک نمی‌شود. همانطور که اعترافات را می‌نوشت یک جعبه شیرینی گرفتم جلوش. نان خرمایی برداشت. لایش یک شَده مو. ریز و مشکی. اکبر می‌خورد و اشک می‌ریخت. عقم گرفت و چشم باز کردم.

تنهایی

یک روزی یه روزگاری من هوس تنهایی داشتم. یک اطاق نسرم که آفتاب به خودش نبیند. یک جا فقط برای خودم. از این رو که خانه پدری‌ام کوچک بود. گوشه دنج کیمیا بود و همه چیزمان مشترک. اطاق خواب، گنجه لباس، میز تحریر و خرده های ریز و درشت زندگی.

به خواسته‌ام نرسیدم تا دو هفته‌ای که رفت. تنها شدم با یک چهل و هفت متری اختیاری!
هفته نخست ایده‌آلم بود. تشک عروسیم را انداختم میان پذیرایی و یک مجمعه چیدم از خرمالو، تخمه ژاپونی و شیرینی نخودچی. تُنگ شرابم را تَنگش گذاشتم.
هر غروب که بازمی‌گشتم، دراز می‌کشیدم روی تشک و حض تنهایی‌ام را می‌بردم. به آداب می‌پختم و می‌چیدم و به لذت می‌خوردم. یک آخر شب هم گوشی‌ام را راس ساعت چهار صبح کوک کردم و بیست کیلومتر را رفتم آزادی و برگشتم. این را هم هوس کرده‌بودم!

تا صبحی که آب سرد شد. حمام می‌کردم و کف ِ صابون سر و رویم را گرفته بود. تنهایی ناچارم کرد به هر مصیبتی بیرون بیایم، آب گرم کنم و تنم را گربه شور. نتیجه آن که چهل و پنج دقیقه دیر کارت زدم و برگه مرخصی ساعتی پر کردم.

دو روز بعد تصادف کردم. همه عمر دیگران برایم رانندگی کردند و حال که تنهایم با این حقیقت تلخ روبرو شدم که راننده ناشی‌ای هستم. فاصله‌ها را تشخیص نمی دهم. بابت همین سپر ماشین را خرد کردم. از آن بدتر رانندگی‌ام پشت چراغ قرمز است. قالتاق‌ها یا راهم را می‌دزدند یا راهم نمی‌دهند، دستشان را می‌گذارند روی بوق و عصبی‌ام می کنند. بیچاره‌ام کرده‌اند
امروز صبح هم روشن نشد. هلش دادم، باطری به باطری استارت زدم، از هرکه می‌رسید پرس‌جو کردم، روشن نشد که نشد. همان جا گوشه خیابان گذاشتمش و باز هم مرخصی ساعتی گرفتم. غروب که از مکانیک پرسیدم، هشتصد تومان گرفت و یک سیم دو سر داد. با همان به یک استارت روشن شد! یک رابط ده سانتی اشکم را درآورد.رئیسم را به جانم انداخت و تنهایی‌ام را زهر هلاهلم کرد.

این دو سه روز آخر ماشین برایم هیولا شده است. . دنده‌ها خوب جا نمی‌روند، پایم به کلاج نمی‌رسد، کمر فنرها جیرجیر می‌کنند و من هنوز نفهمیده‌ام وقتی دنده عقب می‌روم فرمان را به کدام طرف بچرخانم! آبگرمکن از آن بدتر. شمع‌اش ادا در می آورد. جان ندارد، تق می‌زند و خاموش می‌شود.
درکشان نمی‌کنم. طرزکارشان را می‌خوانم اما نمی‌فهمم عیبشان چیست. هر که را می‌فهمم فنی است، به حسرت نگاه می‌کنم. تکنسین‌ها شده‌اند خدای من!

زندگی پشت میله‌هایی نامرئی و ظریف‌تر از ابریشم

گفتم:« دلم نمی‌خواهد تنها کاغذهای یک جریان را پخش کنم.»
از همین رو خواستم مرا هم همراه خود ببرد. هزار بهانه آورد که منصرفم کند، وقتی پافشاری‌ام را دید صبح زود بلند شد و رفت. هشت صبح که از خواب پریدم، کنارم نبود خاطرم افتاد به گذشته. به سال پیش از این و دعوای سختی که داشتیم. بعد از مراسم 8 مارس. در آن جشن بلند شد و مفصل از حقوق زنان گفت و این که یک چپ آنچه را اعتقاد دارد نخست باید در خانه خود مهیا کند. من برافروختم چون در زندگی خودمان به اراده من به هیچ رو احترام نمی‌گذاشت. نه این که به صراحت مانع‌ام شود اما بعد ازدواج به بهانه عشق عملا منزوی‌ام کرده بود. اگر به تظاهرات یا مراسمی می‌رفتم، نگرانی را بهانه می‌کرد و وادار به بازگشتم می‌کرد. اگر مراوده‌ای داشتم، آنچنان زندگیمان را به بهانه تلخ می‌کرد که از دوست و آشنا می‌بریدم.

گریه‌ام گرفت از زور خشم. خاطرم افتاد به نامه «م» عزیز که گله کرده بود: « اکثر مردان چپ تملک‌گرا اند. به سخن مالکیت را نفی می‌کنند اما رفتارشان با همسرشان مثل یک فرمانده ارشد با گروهانش است.» راست می‌گفت. گرچه آشنایی و ازدواج ما به واسطه فعالیت سیاسی مان صورت گرفته بود، اما بعد ازدواج وادارم کرد به همه روابطم گذشته‌ام خاتمه دهم و تلاشهایم برای رابطه‌های جدید هم ناکام ماند.

بعدازظهر که برگشت با یک دسته گل آمد و این توقع که ببوسمش. حس این زنهای عامی را دارم که توی گوششان می‌زنند و بعد با یک النگو یا چند تکه لباس خرشان می‌کنند. گل نمی‌خواهم. احترام می‌خواهم و این که با شکلک اعتقاد به برابری زن و مرد، در قفسم نکند.

حسرت

چهار شانزده آذر را دانشجوی صنعتی اصفهان بودم.هرسال به یک رنگ اما سال نخست دیوانگی محض. من «صفری» آنچنان از جمعیت تالار به شوق آمده بودم که به سرم زد بروم و پشت تریبون حرفهایم را بزنم. زدم میان جمعیت و خودم را رساندم به مسئول جلسه. به اصرار نوبت گرفتم و حرفم را زدم. هرچه از دهانم درآمد گفتم. به خیالم شارلاتانهای انجمن را رسوا می‌کردم. وه که چه بزدل بودند!
آنقدر برایم کف زدند که ازآن مراسم باورم شد که کسی هستم و خیلی سرم می‌شود. چنان بی‌پروا ناسزا گفته بودم که تا مدتها هر که مرا می‌دید می‌گفت تو دیگر چه کله خری هستی!
بعد ازآن سوراخ‌های برنامه‌ام پر شد ازساعتهایی که توی کتابخانه مرکزی، طبقه دوم بخش مطبوعات می‌گذراندم. روزنامه‌ها را زیر و رو می‌کردم، مجله‌ها را ورق می‌زدم و عارم می‌امد جز ازسیاست بخوانم. عارم می‌آمد با آدمهایی رفاقت کنم که سرشان گرم درس و زندگیشان بود. هم‌کلاسهایم، هم‌اتاقیها و همه آنهایی که می‌شد اوقات خوبی را کنارشان به یادگار برد. یک نشریه زدم. آنجا هم ناپختگی. ناسیونالیست پس‌رفته‌ای بودم که قلم عرب‌ستیزم، حماقت اوق می‌زد. یک سال که رفت، سرخورده از آن همه شماره‌گانی که سیاه کرده بودم ازنفرت، سوسیالیست شدم. طبقه اول همان کتابخانه، بخش مرجع نشسته بودم و به دایره‌المعارف«ایسم‌ها» عشق می‌ورزیدم که سوسیالیسم را دیدم و ارضا شدم. رفتم و توی دنیای مجازی گشتم و یکی دو تا مقاله پیدا کردم. با کمونیستها بُر خوردم، به جمع فعالین کارگری راه پیدا کردم. همه روابط قدیمم را خاتمه دادم که چپ باشم. بابتش عشق آن سال‌هایم را رنجاندم و ازدست دادم.
آنجا هم دهانم را بی آن‌که فکر کنم باز کردم. همان مراسم اول، نیامده و ندیده بلند شدم و حرف زدم. می‌نوشتم و آشنا و غریبه را می‌رنجاندم. چه آثار شرم‌آوری! همان دانشجوی تازه‌واردی بودم که به خیالش عقل کل است. بزرگ نشده بودم.
ماجراها رفت تا یاد گرفتم دهانم را ببندم. تجربه‌های تلخی که گرچه به بهایشان نمی‌ارزیدند، اما هر آذر به افسوس یادشان می‌کنم.

تجمع دزدکی!

سال 84 خانه کارگر، اول ماه مه را در استادیوم 12 هزار نفری آزادی مراسم گرفته بود. سخنران هم هاشمی رفسنجانی. در اصل همه آن برنامه‌ریزی‌ها یک میتینگ تبلیغاتی بود برای سردار ویرانگی که منفورترین مهره حکومت در نزد کارگران است. اما جمعیت چنان اعتراض کردند که رفسنجانی نیامد و محجوب- نماینده قلابی- زیر مشت کارگران ساوجبلاغ مراسم را خاتمه داد. در آن آشفتگی کارگران از سالن بیرون آمدند و شعار دادند. بلندگوها دست فعالینی افتاده بود که فریاد می‌زدند: تشکل مستقل حق مسلم ماست.
و سال بعد نیز مراسم شیرودی برای خانه کارگر مصیبت شد. اتوبوس گذاشته بودند برای حمل و نقل کارگران، اما آنها ترجیح داده مسیر را راهپیمایی کنند و شعارهای خودشان را بدهند. تا جایی که نیروی انتظامی دخالت کرد و اجازه حضور بخشی از کارگران را در شیرودی نداد.

این تجربه‌ها و سالهای پیش از آن- تجمع بهارستان، مجلس و میدان قزوین- فرصت دلبری نزد دولت را از خانه کارگر گرفت. خانه زرد نتواست اعتماد حکومت را در برگزاری یک مراسم پاستوریزه و در عین حال خوراکی مناسب جهت تبلیغات را کسب کند. در تمام این مراسم‌ها از کارگرانی که به نامشان از سفره ج. ا کام می‌گرفت، تو دهنی محکمی خورد و در نتیجه فرصت برگزاری مراسم روزکارگر را در سالهای اخیر از دست داد.

اما به زودی- گویا یکشنبه این هفته- خانه کارگر قصد دارد یک تجمع اعتراضی در مخالفت با لایحه اصلاح قانون کار برگزار کند که نه کارگران را مطلع کرده است و نه مکان‌اش را! و قرار است صبح روز تجمع، محل آن را اعلام کند که احتمالا جلوی مجلس یا وزارت کار است. بی‌شک تظاهرت‌کنندگان را هم گلچین کرده است تا این تجمع دزدکی را به خیر و خوشی به سرانجام رساند.

پ.ن به لئون: فقط ناله ها را شنیده ای. دقت کنی صدای آن دسته از فعالینی را هم می‌شنوی که در دنیای واقعی کارگران- کارخانه‌ها و محله‌های کارگری- اطلاع رسانی می‌کنند و راهکار به دست کارگران می‌دهند.

مشتی فولادین پای چشم ملت

یک الدنگی همسایه ماست. کاه و یونجه‌اش که زیاد می‌شود شروع می‌کند به لگد پرانی به طاق طویله. زن بیچاره را چنان زیر مشت و لگد می‌گیرد که همسایه‌ها پلیس خبر می‌کنند. پای چشم زن اغلب کبود است.
همین آقا چند وقت پیش سر جای پارک با یکی دیگر از همسایه‌ها درگیر شد. طرف کم مانده بود خشتک از پایش درآورد. مردک اما موش شده بود و پشت سر همان زن ، پارس خوابیده می‌کرد!

حکایت ما هم همین است. هر ازگاهی یکی از این مشتها پای چشم مان می‌نشیند!

* بیچاره آن سربازهایی که قربانی این گل غضنفری شدند.

چه جای خرده گرفتن که همرنگ این جماعتم

یک مدت مدیدی است، زده‌ام به در ِ بی‌خیالی! دو سه دبه شراب انداخته‌ام و روی تخم چشمهایم نگاهشان داشته‌ام. زندگیم شده سیفون کردن و شیشه گرفتن. شرابها، گلبهی، نارنجی و قرمز آتشین شده‌اند و من هر شب با یکی مست می‌کنم. این وقتها دنیا کن فیکون بشود به فلان نداشته‌ام نیست!
خانه‌مان می‌آیند و می‌روند. تراکت پخش می‌کنند، جزوه آموزشی می‌نویسند و ساعتها وِر می‌زنند سر فرق سندیکا و شورا. من این میان ظرفها را به هم کوبم. قابلمه‌ها را هم می‌زنم و با شعله اجاق وَر می‌روم.

و وقتی حرف جنگ می‌شود، همه متفق القول ضد جنگ‌اند. چپ‌ها باید همین باشند. من اما امیدی به زنده ماندن تا رستاخیز آن جنبش توده‌ای ندارم. مثل شاگردهایم که اسم خودشان را گذاشته‌اند نسل جزغاله. خیل عظیمی از بیکاران محصل. که فکر فرارند. رفتن به هرجای دنیا که باشد، غیر آباد کردن کشوری که متعلق به آنهاست.
مردم این حوالی هم به رنگی دیگر. زهرای خدمه، آرایشگر محله و آدمهایی که در راه رفت و آمد همکلامشان می‌شوم، یعنی همه آنهایی که جایی برای رفتن ندارند، دلشان را خوش کرده‌اند به منجی‌ای که بیاید. چه از آسمان، چه آن طرف دنیا. و ریشه از جور و ستم برکند.

بیعاری

تقه به در می‌‌‌زنند. باز که می‌‌‌‌کنم زن همسایه را می‌بینم با جواب یک آزمایش پاتولوژی. آورده من تفسیرش کنم! نگاه نمی‌‌کنم و پس‌‌اش می‌دهم : متاسفم من که پزشک نیستم.
بارها زن همسایه و خیلی از فامیل، دوست و آشنا از من پرسیده‌اند که چه کاره‌ام؟ چه می‌سازم؟ یا این همه درس خوانده‌ام که چه بشود؟
این وقتها مثل یک قورباغه باد می‌‌کنم و فخر می‌فروشم که محققم و در مرکز تحقیقات فلان کار می‌کنم. همان‌گونه که از کودکی آرزویش را داشتم. هر که از من می‌پرسید می‌خواهم چه کاره شوم؟ پاسخ‌اش می‌دادم «دانشمند»! چون شیفته دایره المعارفها و کتابهای «به من بگو چرا؟» بودم.
اما نمی‌گویم که نتیجه این همه پژوهش بشکه بزرگ وِستی-waste- است که هر ماه لبریز از مواد شیمیایی می‌شود. که وقتی تا خرخره پر شد، زنگ می‌زنم به شرکتهایی که نانشان را از سر به نیست کردن این همه مواد سمی و آلوده می‌خورند. با قول تصفیه می‌برند اما چالش می‌کنند و محیط زیست را… و نمی‌گویم با آن که همه چیز را در موردشان می‌دانم هربار به همان شرکتها زنگ می‌زنم. چون ارزان حساب می‌کنند و روسایم از صورت حساب‌های سنگین ترش می‌کنند.
در حقیقت من و البته هیچ یک از همکارانم هرگز به استتثنای جمع خودمان- وقت نهار یا صرف چای- نزد آدمهایی که از کسب و کارمان می‌پرسند، اعتراف نمی‌کنیم که یک مشت مفت خوریم که ثروت کشورمان را هرز می‌دهیم. اپراتورهایی که میلیونها تومان بودجه علمی را صرف پروژه‌های بی‌مصرفی می کنند که هیچ چیز را در دنیای واقعی تغییر نمی‌دهند.
ما هر صبح کارت می‌زنیم، یک ساعتی وقت را به صبحانه و پچ پچ پشت سر رئیس، معاون و کارمندان دیگر می‌گذرانیم و بعد دقیقا سه ساعت وست تولید می‌کنیم تا صلات ظهر برسد و برنامه عبادت که بی‌صبرانه مشتاق آنیم. چون شرط گرفتن اضافه‌کاری، شرکت در نماز جماعت است! و بعد ِ ضیافت نهار و چای بعد ازظهر، دوباره سرمان به کار هرز دادن گرم می‌شود. آخر هر ماه هم یک گزارش طویل می‌نویسیم از این همه شارلاتانی علمی.

پ.ن: صد البته که این زندگی هیچ وقت آرزوی قلبی من نبوده‌است.

خیانت +18

طفلکی شین
یک صبح جمعه، با موی ژولیده، چشم قی کرده و دهان تلخ تر از زهر متوجه می شود که از شریکش خبری نیست. شریک زندگی.
و با همان حال زار، به سرش می زند برود و بشاشد. یک تصمیم نابخشودنی! اما در چهارچوب در وا می رود. توی تلویزیون زنی را می بیند که انگشتش را می مکد، انگار که کرم داشته باشد به خود ور می رود و دو تا پستان به اندازه دو تا گرمک گندیده اش را می چلاند.
یک زنیکه لوند و خیلی خوشگل تر از شینی که گیسهایش طبق معمول صبحهای جمعه، به هم گره خورده، صورتش آماسیده و لباسش انگار از دهان بز درآمده.

شین اعتقاد دارد به او خیانت شده. شریکش نه و ادعا کرده برای تفریح فیلم پورن تماشا می کرده. کاری که همه مردهای دنیا محض خوشی می کنند. درست مثل تماشای فوتبال یا دراز کشیدن و خواندن روزنامه!